الهى و يا به جهت تحصيل رضا و خشنودى او انجام دهد . اينها اقسام نيت‌هائى است كه اكثر علماء گفته‌اند . و نيز گفته‌اند اگر فقط براى خدا و بدون اينها همه انجام دهد باز هم كافى است چون او مقصد تمامى هدفها است گر چه بازگشت اين نيت هم بالاخره بيكى از آنها است . مرتبه ششم كسى كه عبادتش بر پايه شايستگى پروردگار براى عبادت است كه اين نيت صد يقين و راستان است همان طورى كه امير مؤمنان عليه السّلام در مناجاتش ميگويد : معبودا من تو را از جهت ترس از آتش و يا طمع بهشت عبادت نميكنم فقط چون تو را سزاوار پرستش و عبادت ميدانم عبادت ميكنم و چنين ادعائى از غير اين گونه افراد پذيرفته نميشود اين ادعا از كسانى پذيرفته مىشود كه از خارج و قبلا آنها را شناخته باشيم كه اگر بهشت و دوزخى هم در كار نبود باز هم خدا را عبادت مينمودند ، بلكه بفرض محال اگر گنه‌كار داخل بهشت مىشد و اهل طاعت دوزخى ميشدند در اين فرض هم عبادت خداوند را چون اهل و سزاوار عبادت است انتخاب ميكردند همچنان كه در همين جهان رفتن در آتش را انتخاب نمودند چون راه اطاعت و طريق بندگى بود گر چه خداى مهربان آن آتش را سرد و سلامت نمود . و همچنين انواع عذاب و شكنجه‌ها كه از طرف كفار و اشرار ميرسيد بجان ميپذيرفتند براى حفظ راه عبوديت البته خداوند آن شكنجه‌ها را بلذت و آسايش و نعمت تبديل مينمود . مرتبه هفتم نيت كسى كه بانگيزه دوستى و محبت و بر پايه عشق و شيفتگى خدا را عبادت مينمايد كه مرتبه محبت بالاترين درجات مقربين و سالكين است و اهل محبت فقط در صدد جلب رضاى محبوب هستند و هيچ گونه نظرى به ثواب و ترسى از عقاب در آنان وجود ندارد و حب و عشق الهى كه بر دل انسان نشست و قلب را فرا گرفت اين دل را از محبت غير خدا به كلى پاك و پاكيزه ميگرداند و در تمام كارها جز رضا و خشنودى حق به چيزى سر و كار ندارد . كما اينكه مرحوم صدوق بسند خود از حضرت صادق عليه السّلام نقل نموده كه فرمود مردم در عبادت پروردگار بر سه گونه‌اند : 1 - گروهى براى رسيدن بثوابها و مزاياى آن جهانى خدا را عبادت ميكنند كه اين عبادت حريصان و سود طلبان است كه ريشه‌اش طمع است 2 - گروهى ديگر از جهت ترس از آتش عبادت خدا را مينمايند و اين عبادت برده‌گان است كه ريشه‌اش ترس و خوف است . 3 - ولى من بانگيزه عشق و محبت خداوند متعال او را عبادت ميكنم كه اين عبادت بزرگ‌مردان و كريمان است و اين عبادت است كه ثمره‌اش ايمنى است و خداوند عز و جل فرموده : وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ سوره نحل 89 و آنان از فزع و وحشت آن روز در ايمنى هستند ) و نيز فرموده : قُلْ إِنْ كُنْتُمْ